O nas
POZ
Lekarze rodzinni
Lekarze specjaliści
Oferta dla firm
Medycyna pracy
Medycyna sportowa
Zakres usług-cennik
Szczepienia
Bezpłatne leczenie
Rejestracja
Aktualności
Kontakt

Choroba niedokrwienna serca

Serce

Serce można porównać do pompy, która rozprowadza krew po całym organizmie. Składa się ono z dwóch części, z których każda ma inną funkcję.

Prawa część serca odbiera krew z żył (oznaczoną jako niebieska), które zbierają ją z całego ciała. Następnie pompuje ją do płuc, gdzie wzbogacona w tlen staje się "czerwoną", utlenowaną krwią.

Każda z części składa się ze zbierającego krew przedsionka i wtłaczającej krew do tętnic komory. Ściany komór zbudowane są z grubej warstwy mięśni, dzięki którym kurczą się one regularnie. W spoczynku dzieje się to 60 do 70 razy na sekundę. W ten sposób krew przepływa przez tętnice wywołując wyczuwalne wypełnienie się tych naczyń, co znamy jako puls, a za ich pośrednictwem dociera do różnych narządów.

Przedsionki są oddzielone od komór przez zastawki - trójdzielną w prawej i mitralną w lewej części   serca.
Rola zastawek polega na zapewnieniu jednokierunkowego przepływu krwi: gdy komora się kurczy w czasie wtłaczania krwi do tętnic zapobiegają one cofnięciu się jej do przedsionka. Istnieją także zastawki zlokalizowane przy ujściu komór - zastawka płucna przy prawej i aortalna przy ujściu lewej komory. Ich zadaniem jest zapobiegnięcie cofnięciu się krwi z tętnic do komór w czasie rozkurczu.

Żeby mięsień serca mógł funkcjonować poprawnie musi być, podobnie jak inne organy, zaopatrzony w utlenowaną krew. Wzbogaconą w tlen krew serce otrzymuje poprzez tętnice wieńcowe, które są pierwszymi odgałęzieniami początkowego odcinka tętnicy głównej (aorty), zlokalizowanymi kilka centymetrów od ujścia lewej komory.

Gdy serce działa prawidłowo tętnice wieńcowe zaopatrują mięśniówkę serca w krew i w ten sposób mięsień serca i zastawki mogą działać właściwie.


Co dzieje się, gdy ktoś ma chorobę wieńcową?

Serce, aby działać, potrzebuje odpowiedniego zaopatrzenia w tlen i energię, co zapewniają tętnice wieńcowe. Choroba wieńcowa pojawia się, gdy jedna lub więcej z tętnic jest częściowo zatkana przez blaszkę miażdżycową. Dusznica bolesna pojawia się, gdy tętnica jest zamknięta w ponad 50%.
W czasie wysiłku organy potrzebują więcej tlenu. Jeśli tętnice wieńcowe są zwężone zaopatrzenie serca staje się niewystarczające przy znacznym wysiłku. Odpowiednie obszary mięśnia serca (zaopatrywane przez zwężoną tętnice) stają się niedotlenione, co powoduje ból. Taki stan nazywamy stabilną dusznicą bolesną.


Czasami tętnice wieńcowe okolicy blaszki miażdżycowej lub sama blaszka przerywa się. W takiej sytuacji ból może pojawić się nagle, co nazywamy dusznicą niestabilną.
Choroba wieńcowa nie zawsze rozwija się stopniowo. Jeśli blaszka miażdżycowa ulegnie uszkodzeniu może prowadzić do powstania zakrzepu lub skrzepliny, powodując całkowite zamknięcie światła tętnicy. W obu przypadkach komórki mięśnia serca są pozbawione tlenu. Mamy wtedy do czynienia z zawałem mięśnia sercowego. Jak roślina, która usycha, pozostaje tylko szkielet martwych komórek, który nie ma zdolności kurczenia się. Konsekwencje zawału zależą przede wszystkim od jego zasięgu. Im większa jest martwa strefa, tym bardziej funkcja serca jest ograniczona. To jest najczęstsza przyczyna niewydolności serca.

Jak można ją rozpoznać?
Dusznica bolesna jest jednym z najczęstszych objawów choroby wieńcowej serca. Tym terminem opisujemy charakterystyczny ból, odczuwany przez chorego w środku klatki piersiowej, za mostkiem (zwykle nie jest on lokalizowany po lewej lub prawej stronie), który może promieniować do szyi i żuchwy, ramienia i nadgarstka (dając wrażenie nałożonych kajdanek), najczęściej po lewej stronie ciała. Czasami ból jest odczuwany niżej, w okolicach dołka nad żołądkiem. Ból ma charakter zaciskający, dławiący (jakby ściśnięcia w imadle), chociaż część osób określa go jako jedynie średnio nasilony bolesny dyskomfort.

Dusznica bolesna stabilna
Ta postać (określana też jako dusznica wysiłkowa) jest najczęściej występującą postacią.
Określenie "stabilna" bierze się stąd, że objaw ten powtarza się przy tym samym poziomie wysiłku lub przynajmniej w podobnych okolicznościach. Ból może być sprowokowany nie tylko odpowiednim poziomem wysiłku fizycznego ale także narażeniem na niską temperaturę, wiatr lub silne emocje. Innymi słowy chory może dobrze tolerować umiarkowany wysiłek, ale w momencie, gdy osiągnie on pewną intensywność pojawia się ból, także chorzy często są w stanie go przewidzieć. Natomiast w czasie zimnej lub wietrznej pogody stopień tolerancji na wysiłek znacznie się zmniejsza.

Stabilna dusznica bolesna wyjątkowo tylko pojawia się u osoby w spoczynku.
Ból w klatce piersiowej nie musi oznaczać pojawienia się dusznicy. Tylko lekarz może potwierdzić rozpoznanie po przeprowadzeniu badań.

Ból w dusznicy stabilnej kończy się zwykle w ciągu 1 do 5 minut po zakończeniu wysiłku.
Jeśli ból dusznicowy pojawia się w czasie spoczynku albo trwa lub nie zmniejsza się po zakończeniu wysiłku możemy mówić o ostrej niewydolności wieńcowej.

Może on świadczyć pojawieniu się:
Dusznicy niestabilnej (wł. ostra niewydolność wieńcowa bez zawału serca): jest to w rzeczywistości epizod dusznicowy, ale trwa on niespotykanie długo lub pojawia się w spoczynku. Zdarza się też, że pacjent nigdy nie odczuwał wcześniej bólów wysiłkowych. Dusznica niestabilna może zakończyć się samoistnie. Oznacza jednak ryzyko rozwoju zawału serca.

W  przypadku zawału dochodzi do całkowitego zablokowania tętnicy wieńcowej, co prowadzi do uszkodzenia części mięśnia serca. Jego objawem jest ból taki sam jak przy dusznicy ale występuje jeśli osoba jest w stanie spoczynku, trwa dłużej i zwykle jest bardziej intensywny. Chory zwykle zwraca uwagę, że ból ma inny charakter niż w czasie zwykłego epizodu dusznicowego. Może się także zdarzyć, że chory nie miał nigdy wcześniej bólów wieńcowych a niedokrwienna choroba serca objawia się po raz pierwszy właśnie pod tą postacią. Następstwa zawału są znacznie bardziej poważne. Nie podjęcie w porę skutecznego leczenia oznacza bezpowrotną utratę części mięśnia serca. Niektóre zawały nie są od razu odczuwalne. Z tzw. "cichymi' zawałami mamy do czynienia u chorych cierpiących jednocześnie na cukrzycę.

Tylko badania elektrokardiograficzne (EKG) i krwi może pomóc w szybkim rozróżnieniu pomiędzy opisanymi powyżej stanami. Dlatego ważne jest przeprowadzenie stosownych badań tak szybko, jak to tylko możliwe.

Niewydolność krążenia
Niewydolność krążenia to późny objaw choroby wieńcowej. Może on być następstwem poważnego zawału ale pojawia się także z innych przyczyn, prowadzących do stopniowego osłabienia mięśnia serca.
Choroba wieńcowa może przebiegać także w sposób dla pacjenta niezauważalny. Tylko badania (w szczególności EKG) mogą ujawnić schorzenie. Taki stan jest nazywany bezobjawową chorobą niedokrwienną serca.

Obszar mięśnia serca zaopatrywany przez zamkniętą tętnicę wieńcową ulega szybkiemu uszkodzeniu. Jeśli tętnica zostałaby otwarta w ciągu minut lub kilku pierwszych godzin od pojawienia się zawału, jego zasięg mógłby być bardzo ograniczony. Z drugiej strony, właśnie pierwszych kilka godzin od pojawieniu się zawału są najbardziej ryzykowne dla pacjenta. Każda sekunda się liczy! Dlatego lepiej udać się do szpitala bez zawału niż ryzykować niewiedzę o jego przejściu.

Kto powinien wiedzieć co robić?
Przede wszystkim sam pacjent, jego rodzina i najbliższe otoczenie. Im więcej będą wiedzieli tym szybciej i skuteczniej mogą działać.

Jaki rodzaj bólu powinien skłonić pacjenta do skierowania się do szpitala lub do przychodni?
Każdy ból przypominający ostrą niewydolność wieńcową. Należy także zwrócić uwagę na łagodniejszy ból spoczynkowy lub nawet dyskomfort odczuwany  w klatce piersiowej, jeśli towarzyszy mu niepokój, uczucie duszności lub pocenie się.